Marjon Eringa, docent Lichamelijke Opvoeding op het Diamant College (DC) volgde de master lichamelijke opvoeding & sportpedagogiek aan Hogeschool Windesheim in Zwolle. Daarvoor deed ze onderzoek naar de dynamische schooldag. Tijdens een dynamische schooldag is er structureel aandacht voor bewegen als integraal onderdeel van een gezonde, stimulerende leeromgeving. ‘Ik wilde iets onderzoeken dat niet alleen mijn eigen lessen raakt, maar ook iets kan betekenen voor onze school en heel RENN4. Een ambitie uit ons meerjarenbeleidsplan is een dynamische en gevarieerde schoolweek. Mijn onderzoek sluit daar naadloos op aan’, zegt Marjon.
Stilzitten
Het afstudeeronderzoek van Marjon richtte zich op de vraag: Wat ervaren leerlingen als belemmerend of juist bevorderend voor een beweegrijke schooldag? Voor haar onderzoek sprak Marjon met leerlingen van de onderbouw van het DC in kleine focusgroepen. ‘Ik liet ze foto’s zien van plekken in en rond de school. Leerlingen kozen wat hen juist stimuleerde of belemmerde om te bewegen. Dat leverde verrassende gesprekken op. Juist als leerlingen even de klas uit gaan om hun emoties te reguleren, hebben leerlingen behoefte aan beweging en eigen regie hierin. En dat terwijl de huidige structuur daar nu weinig ruimte voor biedt. Sommige leerlingen vinden het frustrerend om dan te moeten zitten, hun hele lichaam vraagt dan om beweging.’
Competitie-element
Sommige leerlingen worden blij van de gymzaal, anderen juist helemaal niet omdat ze zich daar niet veilig voelen.’ Marjon: ‘Gym is, zeker in de puberteit, een vak dat niet altijd even leuk gevonden wordt. In de gymles zit vaak een partijspel. Vooral meiden, maar ook jongens bleek in mijn onderzoek, vinden dat lastig. Niet iedereen voelt zich prettig bij dat competitie-element. Meiden willen wel bewegen, maar dan vooral op een gezellige manier. Echt in gesprek gaan met leerlingen en luisteren naar hun visie heeft mij op een andere manier naar mijn lessen laten kijken. Door de opleiding en het onderzoek heb ik ook veel over mezelf geleerd. Ik ben van nature resultaatgericht, ik wil graag snel vooruit, maar ik zie nu dat juist het proces het mooiste stukje is.’
Bewegen als basisbehoefte
Uit de gesprekken die Marjon met de leerlingen had, kwamen een aantal duidelijke thema’s naar voren. Bevorderend om tijdens een schooldag te bewegen zijn sociale veiligheid, elkaar kennen, en leerkrachten die ook buiten het klaslokaal betrokken zijn. Leerlingen ervaren ook dat bewegen geen vanzelfsprekend onderdeel is van de schooldag. Ze zouden hier graag meer autonomie in willen en mogelijkheden hebben om te bewegen tijdens een lesdag. Als belemmerend noemden leerlingen het gebrek aan variatie in beweegmogelijkheden en een gebrek aan fysieke of mentale ruimte in een lesdag. ‘Leerlingen gaven aan dat bewegen voor hen meer is dan een vak. Ze gebruiken het om elkaar te ontmoeten maar ook om spanning kwijt te raken of juist om zich voor te bereiden op een toets. Dat bewustzijn raakte me: bewegen is echt een basisbehoefte.’
Klein beginnen
Na de zomer presenteerde Marjon haar bevindingen aan het team van het Diamant College. ‘We zijn voorzichtig gestart met een eerste verkenning van de beweegrijke schooldag. Een kleine werkgroep kijkt naar de eerste praktische stappen om te zetten. Marjon: het zou mooi zijn om een kast met beweegmaterialen te hebben voor in de les, hoog-laag werplekken voor leerlingen of zelfs bureaufietsen om even actief te kunnen zijn. We delen al regelmatig werkvormen voor ín en buiten de klas met het team. We beginnen met kleine stappen maar het doel is natuurlijk dat beweging vanzelfsprekend wordt, niet iets extra’s.’
Van gymzaal naar de hele organisatie
De uitwerking van de ambitie van de dynamische en gevarieerde schooldag wordt in het nieuwe jaar (2026) verder opgepakt en daarvoor werkt Marjon samen met een aantal enthousiaste collega’s uit de scholen en Ingrid Cornelissen, programmaleider dynamisch rijke schooldag van RENN4. ‘Begin 2026 schrijven we een projectplan om het onderwerp binnen RENN4 op te kunnen pakken. Mijn onderzoek is een basis om mee aan de slag te gaan. Op termijn willen we een netwerk opzetten waarin we als gymdocenten bij elkaar in de gymzaal kunnen kijken, elkaar kunnen inspireren, materialen kunnen delen en samen workshops organiseren. Als het onderdeel wordt van je schoolcultuur, dan ontstaat er iets moois. Er gebeurt al veel, maar we weten vaak niet van elkaar wat. We starten het project van de dynamische schooldag met een nulmeting: waar staan we, wat werkt goed, en hoe kunnen we dat uitbouwen? We hopen op een olievlekwerking binnen de organisatie. Uiteindelijk willen we samen met bijvoorbeeld de Hanzehogeschool of RUG verder onderzoek doen om de effecten van de dynamische schooldag te meten.’
Marjon hoopt dat binnen afzienbare tijd de beweegrijke schooldag vanzelfsprekend is. ‘Ik gun onze leerlingen een prettige plek waar ze niet alleen leren, maar ook kunnen ontspannen en bewegen. Dat we bijdragen aan hun welbevinden – dáár doen we het tenslotte uiteindelijk allemaal voor!’
Wil je het hele onderzoek van Marjon Eringa lezen? Dat kan via deze link!
Tekst: Vera Duiker, Foto: William Ejam Maail